Piyasalarda sert dalgalanmalar yaşanırken Atilla Yeşilada, borsa yatırımcılarının karşı karşıya olduğu riskleri ve küresel konjonktürün getirdiği tehlikeleri değerlendirdi.
Borsa ve Fon Krizi Analizi
Analiste göre piyasalar tam anlamıyla bir çöküşün sınırına geldi. Ancak kamu idaresinin müdahalesiyle bu durumdan geri dönüldü. Özellikle SPK’nın 130 fonun tasfiyesine karar verip yönetimi bankalara devretmesi, sistemik bir krizin önüne geçti.
Yeşilada’ya göre bu açıklama olmasaydı, TEFAS yatırımcıları arasında büyük bir panik başlayabilirdi. Bu durum, en güvenli fonlardan bile para çıkışına yol açabilirdi. Dolayısıyla fonların hisse satması fiyatları düşürecek ve piyasa bir kısır döngüye girecekti.
Güven Krizi ve Tasfiye Süreci
Krizin bulaşıcı tarafı önlense de Atilla Yeşilada, ortada ciddi bir güven krizi olduğunu savunuyor. Tasfiye edilecek fonlarda 500.000 ile 900.000 arasında yatırımcının parasını geri alamadığını belirtiyor.
Bu durumun borsadaki 7 milyon yatırımcı üzerinde caydırıcı bir etkisi olabilir. Ayrıca, tasfiye edilecek fonların portföyündeki hisselerin zorunlu satışı, özellikle küçük hisselerde fiyat baskısı yaratacaktır.
Yatırımcıların geri alacağı tutar belirsizdir. 17 ila 20 milyar dolar civarındaki bu rakamın belki yarısı yatırımcılar tarafından hazmedilecek.
Küresel Faiz Döngüsü ve Riskler
Analist, küresel konjonktürün riskli varlıklar için tehlikeli bir döneme girdiğini vurguluyor. Avrupa Merkez Bankası, Fed ve Japonya Merkez Bankası’nın eş zamanlı faiz artırması, uzun süreli bir yüksek faiz sürecinin başladığını gösteriyor.
Fed’in vadeli işlemlere göre en az 3 veya 4 kez daha artırım yapması bekleniyor. Buna karşın Japonya’da yenin düşmesi, enflasyonist baskıları artırarak merkez bankasını zorlayabilir. Sonuç olarak, Türkiye’nin dış borçlanma maliyetleri 2024 yılı boyunca yükselmeye devam edecektir.
Tahvil Piyasası ve Kamu Borcu Tehdidi
Yeşilada, tahvil faizlerinin 21. yüzyıl zirvelerine ulaşmasını kamu borçlarındaki artışa bağlıyor. Demokratik ülkelerde vergi artırımı veya harcama kesintisi yapılamadığı için borçlanma artıyor.
Özellikle %2-4 faizle borçlanmış olan ülke ve şirketler, şimdi %8 civarında faiz ödemek zorunda kalacak. Bu durum, ağır finansman giderleri nedeniyle ekonomilerin durma noktasına gelme riskini taşıyor.
Jeopolitik Gerilimler ve Yapay Zeka Balonu
Enerji tarafında Hürmüz Boğazı ve Bab el-Mandeb’in kapalı tutulma tehdidi ciddi bir risk oluşturuyor. Bu durum, kış aylarına girerken Brent petrol ve rafineri ürün fiyatlarını yukarı çekebilir.
Öte yandan piyasaları ayakta tutan yapay zeka hikayesinin zayıfladığını belirten analist, güvenlik risklerinin ve model hatalarının ön plana çıktığını söylüyor. Yapay zeka şirketlerinin yeni modeller için borçlanmak zorunda kalması, bu balonun sönmesine neden olabilir.
ABD Seçimleri ve Düzeltme İhtimali
Atilla Yeşilada, Kasım ayındaki Amerikan seçimlerinin büyük bir belirsizlik yaratacağını öngörüyor. Trump’ın sonuçları tanımaması veya eyaletler düzeyinde itirazların olması, 2-3 aylık bir politik boşluk yaratabilir.
Bu belirsizlik ortamında, Eylül ile Kasım ayları arasında küresel hisse senetlerinde ciddi bir düzeltme olma ihtimalini %50’nin üzerinde görüyor. Bu senaryo gerçekleşirse, Türkiye piyasalarının olumlu performans göstermesi oldukça güçleşecektir.