Türkiye ekonomisinin tarihsel döngülerini ve mevcut piyasa koşullarını değerlendiren Mert Başaran, yatırımcıların hayatta kalma stratejileri ve tasarruf alışkanlıkları üzerine kritik uyarılarda bulunuyor.
Türkiye Ekonomisinin Karakteristiği ve Tasarruf
Mert Başaran, Türkiye’nin son 40 yılına baktığında yapısal reformlar ve enflasyonla mücadele söylemlerinin sürekli tekrarlandığını belirtiyor. Analiste göre ülkenin ekonomik karakteristiği, yönetimler değişse bile temel sorunların değişmediği bir yapıya sahip.
Bu nedenle Başaran, sistemin düzelmesini beklemek yerine bireysel olarak nasıl ayakta kalınacağına odaklanılması gerektiğini savunuyor. Özellikle kamu kaynaklarının daha verimli kullanılması ve ülkenin yeniden tasarruf kültürüne dönmesi gerektiğini vurguluyor.
Gelir Adaletsizliği ve Kapitalist Sistem
Piyasadaki mevcut durumun toplumu ikiye böldüğünü ifade eden Başaran, bir kesimin yüksek reel faizler ve dolar bazlı getirilerle ciddi şekilde zenginleştiğini belirtiyor. Buna karşın orta sınıfın yok olduğunu ve alt gelir grubunun daha da derin bir yoksulluğa sürüklendiğini savunuyor.
Analiste göre bu durum sadece Türkiye’ye özgü değil. Amerika ve Almanya gibi gelişmiş ekonomilerde de benzer bir sermaye yoğunlaşması ve barınma krizi yaşandığını, kapitalist sistemin sonuna yaklaşıldığını öne sürüyor.
Bireysel Emeklilik ve Fon Yönetimi
Emeklilik maaşlarının yetersiz kaldığı bir ortamda, bireysel emeklilik sisteminin (BES) önemine dikkat çeken Mert Başaran, özellikle birikim yapma disiplini olmayanlar için bu sistemin bir nimet olduğunu söylüyor. Devlet katkısının %20 oranında olması ve zorunlu birikim imkanı sunması en büyük avantajlar arasında yer alıyor.
BES’te fon yönetimini bilmeyenlerin, paralarını korumak adına altın fonlarına yönelmeleri mantıklı bir strateji olabilir.
Başaran, BES şirketlerinin çoğunun küresel ve köklü kuruluşlar olduğu için sistemin güvenilir olduğunu ancak birikimlerin belirli periyotlarla değerlendirilip ihtiyaç duyulan varlıklara (örneğin konut) dönüştürülebileceğini belirtiyor.
Altın ve Para Piyasası Fonları Stratejisi
altın fiyatlarının son iki yılda dolar bazında %200 gibi aşırı bir artış gösterdiğini belirten analist, bu yükselişin ardından bir dinlenme ve yatay seyir döneminin normal olduğunu savunuyor. Kısa vadede altının dolar bazında 4.200 - 4.600 aralığında yatay hareket edebileceğini öngörüyor.
Kısa vadeli nakit yönetimi için ise şu an para piyasası fonlarının daha cazip olduğunu ifade ediyor. Bu fonların günlük getiri sağladığını ve bankaların internet şubelerinden kolayca erişilebildiğini hatırlatıyor. Ayrıca faizlerin düşme ihtimaline karşı tahvil ve bono fonlarının kâr yazabileceğini ekliyor.
Dolar ve Devalüasyon Riski
Dolar tarafında ise piyasanın yanıltıcı bir durgunluk içinde olduğunu savunan Mert Başaran, kurun çok ucuz kaldığını ve bunun üretimi, turizmi ve gıdayı olumsuz etkilediğini belirtiyor. Analiste göre doların yavaş ve kontrollü bir şekilde adil değerine yükselmesi gerekiyor.
Türkiye tarihinde 100 yılda 6 tane resmi devalüasyon yaşandığını hatırlatan Başaran, ani bir sıçramanın seçim öncesinde zor olduğunu ancak riskin her zaman mevcut olduğunu vurguluyor. Kurun 65-70 lira seviyelerine gelmesinin, birikmiş enflasyon farkını kapatacağı ve ani şok riskini azaltacağı görüşünde.
Sonuç olarak Mert Başaran, yatırımcıların sadece nominal artışlara değil, enflasyon karşısındaki reel kayıplara odaklanması gerektiğini ve disiplinli tasarrufun tek çıkış yolu olduğunu savunuyor.