Türkiye’de fon krizi derinleşirken Selçuk Geçer, Merkez Bankası’nın müdahaleleri ve küresel piyasalardaki risklerin yatırımcılar üzerindeki etkilerini değerlendirdi.
Fon Krizi ve Sistematik Risk Tartışması
Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan, finansal sistemde sistematik bir risk olmadığını açıkladı. Ancak Selçuk Geçer’e göre, bankanın aldığı önlemler bu söylemle çelişiyor. Özellikle repo fonlamasının 300 milyar liraya çıkarılması ve bankaların borçlanma limitlerinin 10 kat artırılması dikkat çekiyor.
Analiste göre, sistem henüz tamamen çökmemiş olsa da piyasa kendi haline bırakılamayacak kadar hassas. Dolayısıyla, alınan bu önlemler aslında krizin finansal sistemin geneline yayılmasını engelleme çabasıdır. Aksi takdirde, kontrolün kaybedilmesi durumunda çok daha büyük bir sistematik risk ortaya çıkabilir.
Mevduat Artışı ve Rezerv Kayıpları
Fonlardan çıkan paranın ardından mevduatlarda yaklaşık 800 milyar liralık bir artış yaşandı. Selçuk Geçer, yatırımcıların riskten kaçarak önce Türk lirasına, ardından ise dövize yöneldiğini belirtiyor.
Bu hareketin Dolar talebini artırarak merkez rezervlerini olumsuz etkilediğini savunuyor. Özellikle paranın yastık altına kaçması durumunda, bu sürecin geri dönüşünün zor olacağını vurguluyor. Bu durumun, önümüzdeki dönemde borsayı en çok zorlayacak mesele olduğunu ifade ediyor.
SPK Denetimleri ve Ödeme Mekanizmaları
SPK’nın 2025 yılında 2 milyar 741 milyon lira, 2026’nın ilk 9 ayında ise 948 milyon lira idari para cezası uyguladığı görülüyor. Ayrıca 174 kişi hakkında suç duyurusu yapıldı.
Selçuk Geçer’e göre, bu rakamlar problemin birkaç fonla sınırlı olmadığını gösteriyor. Buna karşın, fon piyasasının denetim ve gözetim mekanizmalarının ciddi şekilde tartışılması gerektiğini savunuyor.
Ödeme tarafında ise belirli portföy şirketlerinde mutabakata varan yatırımcılara ödeme süreci başladı. Ancak burada kritik bir ayrım bulunuyor:
- Net yatırımı 1 milyon liranın altında olanlar paralarının tamamını alacak.
- Yatırımı 1 milyon liranın üzerinde olanlar ise şimdilik sadece 1 milyon lirasını alabilecek.
Tasfiye süresinin 6 aya kadar uzayabileceğini belirten analist, belirsizliğin sürdüğünü hatırlatıyor.
Küresel Riskler ve Enerji Maliyetleri
Dünya piyasalarında da durum oldukça hareketli. Brent petrol fiyatları yeniden 101-102 dolar seviyelerine ulaştı. Uluslararası Enerji Ajansı’nın piyasaya 100 milyon varil rezerv bırakma görüşmeleri fiyatlar üzerinde baskı oluşturabilir.
Ancak Ortadoğu’daki jeopolitik riskler ve tanker saldırıları bu etkiyi silebilir. Selçuk Geçer, yeni bir ciddi olay yaşanması durumunda rezerv salınımının etkisinin buharlaşacağını öngörüyor.
ABD Ekonomisi ve Fed Beklentileri
Amerika’da mortgage faizlerinin %7.49 seviyesine fırlaması, reel ekonomiyi doğrudan tehdit ediyor. Bu durumun konut talebini düşürerek ekonomiyi durma noktasına getirebileceğini savunuyor.
Fed’in Aralık ayı faiz kararı ise piyasalar için belirleyici olacak. Eğer Fed üyeleri enflasyon konusunda rahatsız kalmaya devam ederse, altın ve Bitcoin üzerindeki baskı sürecektir.
Selçuk Geçer, yatırımcıların bu belirsizlik döneminde özellikle kaldıraçlı işlemlerden uzak durması ve pozisyonlarını korumaları gerektiği konusunda uyarıyor.
Avrupa’daki Tahvil Stresi ve Kripto Paralar
Avrupa tarafında Fransa’daki borç ve bütçe tartışmaları Euro üzerinde baskı yaratıyor. Analiste göre, bu stres Avrupa bankalarına yayılırsa büyük bir krizin habercisi olabilir. Öte yandan, bu durum güvenli liman talebini artırarak altına yarayabilir.
Bitcoin tarafında ise 80.000 dolar seviyeleri kritik önem taşıyor. Yüksek faizler risk oluşturmaya devam etse de, faiz indirimlerinin başladığı bir ortamda Bitcoin’in çok sert bir tepki vereceğini öngörüyor.
Sonuç olarak, Türkiye’de güven problemi, dünyada ise yüksek enerji maliyetleri ve faiz baskısı hakim. Özellikle Fed tutanaklarının istihdam bozulmasına vurgu yapması, piyasadaki tüm dengeleri değiştirebilir.