Dünya ekonomisinde taşlar yeniden yerinden oynarken Selçuk Geçer, piyasalardaki çoklu baskıların ve altın fiyatlarındaki yükselişin işaret ettiği riskleri değerlendirdi.
Küresel Piyasalarda Sıkışma ve Petrol Etkisi
Analiste göre şu anki temel problem sadece faiz oranları değil. Brent petrol fiyatları 107 dolar seviyelerinde seyrediyor. Petrolün yüksek seyretmesi sadece akaryakıt fiyatlarını değil, tarımdan kimyaya kadar tüm üretim maliyetlerini artırıyor.
Özellikle petrolün uzun süre 100 dolar üzerinde kalması, şirketlerin maliyet hesaplarını değiştirmesine neden oluyor. Dolayısıyla bu durum enflasyonu besliyor. Enflasyon yükselince de faizlerin yüksek kalma ihtimali artıyor.
Tahvil Faizleri ve Riskli Varlıklar
Amerika’nın 10 yıllık tahvil faizleri %5’in üzerine çıkmış durumda. Selçuk Geçer’e göre bu durum sadece Wall Street’i değil, tüm finans sistemini etkiliyor. Risksiz kabul edilen Amerikan tahvili yüksek getiri sunduğunda, yatırımcılar riskli varlıklardan uzaklaşıyor.
Bu durum özellikle yüksek değerlemeli teknoloji şirketlerini ve kripto paraları baskılıyor. Çünkü faizler yükseldikçe gelecekteki nakit akışlarının bugünkü değeri düşüyor. Sonuç olarak para pahalılandığında borçlu ekonomiler ilk sıkışan bölgeler oluyor.
Merkez Bankalarının Stagflasyon Çıkmazı
Merkez bankaları şu an ciddi bir ikilemle karşı karşıya. Enerji fiyatları yükselirken enflasyon riski büyüyor. Ancak yüksek faiz oranları ekonomiyi yavaşlatıyor.
Analiste göre faiz artırımı enerji arzını artırmıyor, sadece kredi maliyetlerini yükseltiyor. Öte yandan faiz indirimleri enflasyonu yeniden kontrolden çıkarabilir. Bu durum, hem enflasyonun hem de durgunluğun aynı anda yaşandığı stagflasyon riskini doğuruyor.
Türkiye’nin Enerji ve Döviz Denklemi
Türkiye enerji ithalatçısı bir ülke olduğu için petrol fiyatlarındaki artıştan doğrudan etkileniyor. Petrol yükseldiğinde döviz ihtiyacı artıyor ve cari açık üzerinde baskı oluşuyor. Bu durum iç piyasada yeniden enflasyonist baskı yaratıyor.
QNB ekonomistlerinin hesaplamalarına göre, TCMB toplam rezervleri 11 Eylül haftasında 184 milyar dolardan 179 milyar dolara geriledi.
Analist, yaklaşık 5,5 milyar dolarlık bu düşüşün ve hesaplanan 1,3 milyar dolarlık döviz satışının kritik olduğunu vurguluyor. Rezervlerin azaldığı bir ortamda enerji maliyetlerinin artması, Dolar kuru üzerindeki baskıyı yönetmeyi zorlaştırıyor.
Bütçe Disiplini ve Faiz Maliyetleri
Türkiye’nin bütçe tarafında da ciddi bir faiz yükü bulunuyor. Ağustos ayında merkezi yönetim bütçesi 13 milyar lira fazla vermiş olsa da, faiz dışı fazla yaklaşık 210 milyar lira seviyesinde.
Buna karşın yüksek faiz maliyetleri bütçeden büyük pay alıyor. Dolayısıyla yüksek faizin yükü sadece kredi kullanan vatandaş tarafından değil, vergiler aracılığıyla devlet tarafından da ödeniyor.
Gelecek Senaryoları ve Takip Edilmesi Gerekenler
Selçuk Geçer’e göre Türkiye; yüksek enflasyon, enerji maliyetleri ve rezerv kaybı gibi sorunları aynı anda yaşıyor. Bir sorunu çözmeye çalışırken diğerinin sıkışması önümüzdeki dönemin temel problemi olacak.
Sonuç olarak, 2026’nın geri kalanında sadece merkez bankası kararlarına değil; petrol fiyatlarına, Amerikan tahvillerine ve küresel likiditeye bakmak gerekiyor. Dünya ekonomisinin yüksek enerji fiyatları ve yüksek faizi aynı anda ne kadar taşıyabileceği, istihdamdan tüketime kadar her şeyi belirleyecek.