Türkiye ekonomisinde derinleşen durgunluk ve fon krizinin etkilerini değerlendiren Barış Soydan, tüketim alışkanlıklarından konut piyasasına, mevduat faizlerinden emtia fiyatlarına kadar geniş bir perspektif sundu.
Tüketim ve Konut Piyasasında Reel Erime
Barış Soydan’a göre Türkiye genelinde ciddi bir ekonomik durgunluk hakim. Özellikle lokanta harcamalarındaki düşüş bu durumun somut bir göstergesi. Merkez Bankası verilerine göre Temmuz ayında 211 milyon olan işlem sayısı, Eylül ayında 170 milyona geriledi.
Bu sert düşüşün arkasında sadece fon krizi değil; yüksek faiz kaynaklı durgunluk ve enflasyonun alım gücünü eritmesi yatıyor. Ayrıca altın fiyatlarındaki dalgalanmaların servet kaybına yol açtığı belirtiliyor.
Konut piyasasında da benzer bir reel erime söz konusu. Betam verileri, konut fiyatlarının enflasyon karşısında %10 oranında değer kaybettiğini gösteriyor. Bu nedenle, özellikle ikinci el otomobil ve konut alımı için acele edilmemesi gerektiğini savunuyor.
Mevduat Faizleri ve Para Piyasası Fonları
Düşük risk profiline sahip yatırımcılar için mevcut durumda banka mevduatları ve para piyasası fonları öne çıkıyor. Birçok bankada aylık %3 basit faiz oranı mevcut. Stopaj sonrası net getiri ise aylık %2,5 seviyelerine ulaşıyor.
Bankalardaki güncel oranlar incelendiğinde; Garanti %33-37, TEB (hoş geldin faizi) %42, İş Bankası %37 ve kamu bankaları %37-38 bandında seyrediyor. Ancak para piyasası fonlarında özel sektör tahvillerine dair riskler artmış durumda.
Özellikle özel sektör tahvillerindeki ödeme sıkıntıları, bu kağıtları tutan fonların zarar yazmasına neden olabiliyor. Örneğin; Vestel’in 500 milyon dolarlık Eurobond ödemesini ertelemek istemesi ve Zorlu Enerji şirketinin 60,5 milyon dolarlık kupon ödemesini 23 Nisan 2027’ye erteleme talebi dikkat çekiyor.
Fon Tasfiyeleri ve Hukuki Süreçler
Fonlara dair yeni kanun teklifinin yasalaşmasıyla birlikte, tasfiye sürecindeki fonlarda 1 milyon liralık ara ödemelerin başlaması bekleniyor. Ancak kanuna eklenen bir maddeyle “takas kesinliği” hakkının iptal edildiği vurgulanıyor.
Barış Soydan, takas kesinliği hakkının iptalinin hukuka aykırı olduğunu ve PBDK’lı yatırımcıların yargı yoluna başvurabileceğini belirtiyor.
Öte yandan, A1, Pardis ve Bulls gibi bazı fonların kapatılmasına rağmen tasfiye sürecine alınmadığı görülüyor. Portföy şirketleri bu konuda SPK’dan karar beklediklerini ifade ediyor.
Emtia Piyasaları ve Küresel Riskler
Enerji piyasasında Brent petrol fiyatları, ABD’nin İran’a yönelik olası saldırı haberleriyle 116 dolar seviyesine yükseldi. Bu artışın küresel enflasyonu tetikleyerek merkez bankalarını yeniden faiz artırımına zorlayabileceği öngörülüyor.
Bu durum değerli metaller üzerinde baskı oluşturdu. Altın fiyatları 4.000 dolar seviyesinin altına kadar gerilese de haftayı 4.002 dolarda kapatma eğiliminde. Gümüş ise %1 değer kaybederek 54 dolara indi.
Değerli metallerdeki düşüşün bir diğer nedeni ise Amerikan borsalarındaki sert satışlar sonrası yatırımcıların teminat tamamlama çağrıları nedeniyle altın pozisyonlarını kapatmasıdır.
Borsa İstanbul ve Teknik Görünüm
Borsa İstanbul’da haftanın son gününde sert bir düşüş yaşansa da, Bank of America’nın (BofA) 3,5 milyar liralık alımlarıyla piyasa toparlandı. Endeks bir ara %5 düşüşle 10.707 puana kadar geriledi ancak günü 11.116 puanda tamamladı.
BofA’nın özellikle Yapı Kredi, Akbank, THY, İş C ve Türk Hava Yolları hisselerinde alım yaptığı görülüyor. Öte yandan, Ereğli’nin beğenilmeyen bilançosu demir-çelik sektörünü aşağı çekti.
Kısa vadeli teknik seviyeler ise şu şekilde:
- Destek: 10.750
- Dirençler: 11.250 ve 11.330
Önümüzdeki hafta Fed ve Avrupa Merkez Bankası’nın faiz kararları ile teknoloji devlerinin (Microsoft, Amazon, Apple) bilançoları piyasanın yönünü belirleyecektir.