Türkiye ekonomisinde talep daralması ve sektörlerdeki durgunluk derinleşirken, Barış Soydan otomotiv pazarındaki düşüşün ve küresel verilerin piyasalara etkisini değerlendirdi.
Otomotiv Sektöründe Daralma ve Bilinçli Politika
Analiste göre ekonomideki durgunluğun en somut göstergesi otomotiv pazarında başladı. Geçen yıl diğer sektörler daralırken otomotiv satışları artmaya devam etmişti. Ancak bu durum Mart ayıyla birlikte yön değiştirdi.
Haziran ayı verilerine göre otomotiv pazarı geçen yılın aynı ayına oranla %11 daraldı. Özellikle esnafın iş hacmini yansıtan hafif ticari araç satışlarında %13,5 oranında bir düşüş yaşandı. Otomobil satışları ise %10,4 azaldı.
Barış Soydan, bu daralmanın aslında bilinçli bir politika olduğunu savunuyor. TCMB Başkanı Fatih Karahan’ın yabancı yatırımcılara sunduğu veriler, perakende satış hacmi ve kredi kartı harcamalarındaki sert yavaşlamayı kanıtlıyor. Ekonomi yönetimi, talepteki bu azalmanın enflasyonu düşüreceği beklentisiyle süreci yönetiyor. Dolayısıyla bu durgunluğun 2026 yılının ikinci yarısında da sürmesi bekleniyor.
Altın Fiyatları ve Alım Gücü İlişkisi
Sektörlerdeki durgunluğun bir diğer nedeni ise altın fiyatlarındaki dalgalanmalardır. Ocak ayında zirveyi gören altın fiyatları, Mart ayından itibaren düşüşe geçti. Bu durum, yurt içindeki yatırımcıların servetinin erimesine yol açtı.
QNB Bank verilerine göre Türkiye’de toplam 4.300 ton altın bulunuyor. Bu miktar yaklaşık 625 milyar dolara tekabül ediyor. Geçmişteki ralli döneminde altın tutanların serveti 260 milyar dolar artmıştı. Bu ek gelir, geçen yıl otomobil ve ev satışlarını destekleyen temel etkendi. Ancak son üç ayda gram altının %7,5 değer kaybetmesi, tüketim gücünü azalttı.
ABD İstihdam Verileri ve Fed Beklentileri
Küresel piyasalarda ise ABD’den gelen tarım dışı istihdam verileri dengeleri değiştirdi. Beklenti 110.000 yeni istihdam yönündeyken, gerçekleşen rakam 57.000 olarak açıklandı. İş gücü piyasasındaki bu zayıflama, Fed’in faiz artırım ihtimalini zayıflattı.
Faiz artırımı beklentisinin azalması, değerli metallere destek verdi. Ons altın kısa sürede 4.130 dolara yükselirken, ons gümüş %3,70 artışla 61 doların üzerine çıktı. Ayrıca dolar endeksi zayıflarken Euro, dolar karşısında değer kazanerek 1,1470 seviyelerine ulaştı.
Morgan Stanley, doların Fed faiz beklentileriyle yükselebileceği maksimum seviyeye ulaştığını ve değerlenme hikayesinin sonuna gelindiğini öngörüyor.
Türkiye’deki Döviz ve Mevduat Dengesi
Yurt içindeki döviz mevduatları incelendiğinde ciddi bir oynaklık görülüyor. Son bir haftada döviz mevduatlarında 1 milyar dolarlık bir azalma yaşandı. Ancak genel tabloya bakıldığında bir denge oluştuğu görülüyor.
Analiste göre toplam mevduatlar içinde Türk Lirası payı %60, döviz payı ise %40 seviyesinde sabitlendi. Vatandaşların bu oranlarda bir denge kurduğu belirtiliyor. Bu dengede yaşanacak herhangi bir kayma, Türkiye ekonomisinde ciddi etkilere yol açabilir.
Borsa İstanbul ve Yabancı Satışları
Borsa İstanbul’da güne alıcılı başlansa da Fitch’in finans sektörüne dair olumsuz değerlendirmeleri yükselişi sınırladı. Endeks günü %0,73 artışla 14.455 puanda kapattı. Özellikle Bank of America’nın (BofA) yoğun satışları dikkat çekti.
BofA’nın satışlarının arkasında MSCI’ın manipülasyon önlemleri konusundaki uyarılarının olduğu iddia ediliyor. Özellikle perakende ticaret sektöründe yabancı satışı etkili oldu. Migros %4,48 ve BİM %1,92 oranında değer kaybetti. Öte yandan teknoloji ve metal eşya sektörleri pozitif ayrışanlar arasında yer aldı.
Sonuç olarak, ABD’deki istihdam verileri ve Fed’in faiz politikası küresel yönü belirlerken, yurt içinde Dolar ve mevduat dengesinin seyri kritik önem taşıyor.