Türkiye’de varlıklarını korumanın yolu nakitte kalmak değil, fiziksel varlıklara yönelmekten geçiyor. Mert Başaran, yüksek enflasyon ortamında paranın nasıl eridiğini ve gerçek zenginliğin nasıl inşa edildiğini anlattı.
Enflasyon Canavarı ve Paranın Eriyişi
Analiste göre Türkiye, dünyada istikrarlı olarak yüksek enflasyon yaşayan nadir 4-5 ülkeden biridir. Hatta Türkiye’nin bu listede Arjantin’den sonra ikinci sırada yer aldığını belirtiyor. Bu durum, paranın sadece harcayarak değil, zamanla kendiliğinden yok olmasına neden oluyor.
Başaran, 1994 yılında Bakırköy’de satılan iki evin karşılığında alınan 800 milyon liranın zamanla nasıl pul olduğunu örneklendiriyor. Normal şartlarda bu meblağın yıllarca yetmesi gerekirken, yüksek enflasyon nedeniyle paranın reel değerinin hızla düştüğünü savunuyor.
Nakitte Kalmanın Riskleri ve Yanılgılar
Birçok yatırımcı, yüksek faiz oranlarını gördüğünde parasını bankaya yatırmanın güvenli olduğunu düşünüyor. Ancak Mert Başaran, resmi veriler ile gerçek enflasyon arasındaki farkın tehlikeli olduğunu vurguluyor.
Örneğin, %40 faiz alan bir yatırımcının vergiler sonrası eline %32,5 geçtiğini ancak gerçek enflasyon %50 olduğunda paranın anında %20 değer kaybettiğini ifade ediyor. Dolayısıyla, nakit tutanlar fark etmeden fakirleşiyor.
Nakitte durursanız, er veya geç sistem paranızı sizden bir gün alır; bu bazen yıllar sürer, bazen bir gecede gerçekleşir.
Malda Kalma Stratejisi ve Varlık Yönetimi
Analist, finansal okuryazarlığı düşük olan kişilerin bile arsa veya ev alarak nasıl büyük servetler edindiğine dikkat çekiyor. Buna karşın, piyasaları takip edip nakitte veya dövizde kalanların genellikle kaybettiğini savunuyor.
Başaran’a göre altın, arsa veya ev gibi fiziksel varlıklar enflasyona karşı kendini otomatik olarak güncelliyor. Özellikle arsa yatırımının en güvenli liman olduğunu belirten analist, nakit paranın bir gecede değerini yitirebileceği uyarısını yapıyor.
Borçlanarak Zenginleşme Mekanizması
Türkiye gibi ülkelerde zenginleşmenin en etkili yolunun “iyi borçlanma” olduğunu söyleyen Mert Başaran, sabit borçların enflasyon karşısında eridiğini belirtiyor. Bankaların kredileri genellikle resmi enflasyona göre verdiğini, ancak gerçek enflasyonun çok daha yüksek olduğunu vurguluyor.
Bu durum, krediyle mal alanların borcunun zamanla pul olmasıyla sonuçlanıyor. Sonuç olarak, borcu sabit kalan ancak malı değerlenen kişiler uzun vadede ciddi servetler inşa ediyor.
Piyasa Döngüleri ve Sonuç
Analiste göre, piyasada herkes nakite dönmeye başladığında ve faizlerin cazibesi medyada pompalandığında, genellikle büyük devalüasyonlar veya enflasyon patlamaları yaşanıyor. Bu döngü, nakitte kalanların parasının el değiştirmesine neden oluyor.
Sonuç olarak, Türkiye’de finansal hayatta kalmanın tek yolu nakitten kaçıp malda kalmaktır. Gelecek dönemde özellikle resmi enflasyon verileri ile piyasa gerçekleri arasındaki makas, varlık dağılımını belirleyen temel unsur olmaya devam edecektir.