Ekonomi yönetimi tarafından açıklanan 2027-2029 Orta Vadeli Program (OVP) hedefleri, Prof. Dr. Emre Alkin tarafından kritik bir bakış açısıyla değerlendirildi. Alkin, programın yakın vadeye gerçekçi, uzak vadeye ise vatandaşı heyecanlandıracak hedefler koyduğu ancak yapısal risklerin göz ardı edildiği görüşünde.
OVP Enflasyon Hedefleri ve Revizyonlar
Prof. Dr. Emre Alkin’e göre programdaki en dikkat çekici nokta, 2027 yılı için enflasyon hedefinin %9’dan %21’e revize edilmiş olmasıdır. Analist, bir yıldan bir yıla yapılan bu değişikliğin çok ağır bir revizyon olduğunu savunuyor.
Alkin, bütçe gelirlerinin hedeflere ulaştığı yönündeki iddiaları reddediyor. Ona göre gelir artışı, hedeflenen %16’lık enflasyonun değil, gerçekleşen %29 civarındaki enflasyonun bir sonucudur. Dolayısıyla bu durum reel bir başarı değil, nominal bir artıştır.
Kamu Borcu ve Faiz Yükü Analizi
Analist, kamu bütçesi içerisindeki faiz ödemelerinin ciddi bir sorun oluşturmaya başladığını belirtiyor. G7 ülkeleriyle yapılan kıyaslamalarda Türkiye’nin kamu borcunun milli gelire oranının %28-30 ile oldukça düşük olduğunu hatırlatıyor.
Ancak Alkin, borç stoku düşük olmasına rağmen faiz ödemelerinin yükünün gelişmiş ülkelerle yarışır seviyeye geldiğini vurguluyor. 2026 yılı için yaklaşık 3 trilyon lira faiz ödemesi öngörülürken, 2029 hedefi olan 5,25 trilyon liranın gerçekçi olmadığını ve bu rakamın 6 trilyon lirayı geçebileceğini öngörüyor.
Büyüme Rakamları ve İstihdam Çelişkisi
Programda 2029 yılı için sağlıklı büyüme oranı olarak kabul edilen %5 hedefi yer alıyor. Ancak Alkin, enflasyonun sert düşerken büyümenin hızla yükseldiği bir senaryonun mantıklı olmadığını savunuyor.
Büyüme verileriyle ilgili olarak şu noktaların altını çiziyor:
- Tarımdaki artışın mevsimsel ve felaket sonrası bir toparlanma olduğu,
- Sanayinin olduğu yerde saydığı,
- İnşaat sektörünün eksiye düştüğü belirtiliyor.
istihdam tarafında ise işsizlik rakamlarının düşmesinin, aslında iş aramaktan vazgeçenlerin sistem dışına çıkmasından kaynaklandığını iddia ediyor.
Enerji Fiyatları ve Dışsal Riskler
OVP’de 2027 sonunda petrol fiyatlarının 70-75 dolar seviyelerine ineceği varsayımı yer alıyor. Prof. Dr. Emre Alkin, bu varsayımı oldukça riskli buluyor. Özellikle Brent petrol fiyatlarının 100 dolar seviyelerine çıktığı bir ortamda, fiyatların düşeceğine güvenerek plan yapmak gerçekçi değildir.
Alkin’e göre program; savaşların biteceği, enerji fiyatlarının düşeceği ve havaların güzel olacağı gibi kontrol edilemeyen dışsal faktörlerin olumlu sonuçlanacağı varsayımı üzerine kurulmuştur.
Gelecek Senaryoları ve Kırılma Noktaları
Analist, programın başarısını etkileyecek beş temel kırılma noktası belirliyor: Enerji fiyatları, maliye politikası, kredi faiz oranları, piyasa beklentileri ve reformlar.
Özellikle döviz kurunun serbest bırakılması durumunda, vatandaşın tasarruflarını korumak için KKM benzeri yeni bir finansal ürünün cari transferler kaleminde planlanmış olabileceği ihtimaline dikkat çekiyor.
Sonuç olarak Alkin, B planı içermeyen ve sadece iyimser senaryoya dayanan bu programın, belirtilen riskler gerçekleştiğinde kendi kendini imha edebileceği uyarısında bulunuyor.