Türkiye’nin sürdürülebilir büyüme stratejilerini değerlendiren Prof. Dr. Emre Alkin, ekonomi yönetiminin tek başına hareket etme hatasına düştüğünü ve kapsamlı bir kalkınma planına ihtiyaç olduğunu belirtti.
Kalkınma Planı ve Yapısal Gereklilikler
Prof. Dr. Emre Alkin’e göre büyüme ile kalkınma birbirinden farklı kavramlardır. Büyüme kolaydır ancak kalkınma; pazar hedeflemesi, kapasite artırımı, tedarik zinciri ve lojistik altyapının eş zamanlı yönetilmesini gerektirir.
Analiste göre kalkınma süreci sadece ekonomik değil, aynı zamanda diplomatik ve siyasi bir süreçtir. Özellikle yapay zeka gibi yeni teknolojiler için 2050 yılına kadar 1.7 trilyon kWh elektrik ihtiyacı doğacaktır. Bu durum, enerji altyapısının stratejik olarak yeniden kurulmasını zorunlu kılar.
Ekonomi Yönetimi ve Maliye Politikası
Ekonomi yönetiminin döviz kurunu tutma konusundaki takıntısının hatalı olduğunu savunan Alkin, kurda ani sıçramaları önleyecek gerçek bir rezerv ve likidite yönetimi gerektiğini vurguluyor. Mevcut durumda, siyasi çalkantıları örtmek için milyarlarca dolar harcandığını belirtiyor.
Buna karşın, seçici bir kredi politikası uygulanması gerektiğini savunuyor. Enflasyon endişesiyle kredilerin tamamen kısıtlanmasının üretimi engellediğini ifade ediyor. Ayrıca, düşük gelirli kesimlerin zaruri ihtiyaçları ve yatırım malları üzerindeki vergilerin optimize edilmesi gerektiğini ekliyor.
Enflasyonla Mücadele ve Tarım Stratejisi
Prof. Dr. Emre Alkin, enflasyon ile mücadelede tarım ve gıda başlığının kritik olduğunu belirtiyor. Endonezya ve Meksika örneklerini gösteren analist, tarladan sofraya fiyat şeffaflığının sağlanması gerektiğini savunuyor.
Tarım ve gıda enflasyonunun dünya ortalaması olan %7,5 seviyesine çekilmesi durumunda, toplam manşet enflasyonda minimum 6 puanlık bir iyileşme sağlanabileceğini öngörüyor. Ancak bunun için Tarım Bakanlığı’nın merkezde olduğu koordineli bir çalışma şarttır.
Ticaret ve Lojistik Maliyetleri
İthalattaki koruma önlemlerinin ve ilave gümrük vergilerinin rasyonelleştirilmesi gerektiğini belirten Alkin, ara malı lobisinin çıkarlarının öncelenmesinin maliyetleri artırdığını savunuyor.
Özellikle lojistik maliyetlerine dikkat çeken analist, gümrüklerdeki haksız ödemelerin enflasyonist etki yarattığını söylüyor. Türkiye’ye giren yaklaşık 10 milyon konteyner başına alınan 600 euro tutarındaki ek ücretlerin toplam maliyeti ciddi şekilde yükselttiğini vurguluyor.
Resmi rakamların gerçeği yansıttığına dair toplumda bir güven inşa edilmeden, önerilen hiçbir ekonomik maddenin karşılık bulmayacağı kritik bir uyarıdır.
Sosyal Politikalar ve Kamu Tasarrufu
Kamuda radikal bir tasarruf dönemine girilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Emre Alkin, mega projelerin gündemden kaldırılmasını öneriyor. Bunun yerine, dar gelirli vatandaşlara yönelik transfer ödemelerinin ve hibelerin artırılmasının toplumsal rahatlama sağlayacağını savunuyor.
Analist ayrıca, gayrimenkul piyasasındaki dengesizliğe değiniyor. Konutların boş tutulması yerine kiralanmasını özendirecek vergi düzenlemelerinin, kira fiyatlarını normalleştirebileceğini ifade ediyor.
Sonuç olarak, BIST 100 ve Dolar gibi piyasa göstergelerinin istikrar kazanması için liyakate dayalı bir yönetim anlayışının ve gerçekçi bir döviz kuru takviminin açıklanması beklenmektedir.