ABD’de tüketici ve üretici enflasyonunun beklentileri aşmasıyla küresel piyasalarda hareketlilik artarken, Selçuk Geçer hem ABD’deki makroekonomik riskleri hem de Türkiye’nin derinleşen bütçe krizini değerlendirdi.
ABD’de Enflasyon Baskısı ve Fed’in Çıkmazı
Analiste göre ABD’de üretici fiyat endeksinin (PPI) aylık %1,3 oranında artması ciddi bir risk taşıyor. Beklenti %0,6 seviyesindeyken gelen bu yüksek veri, maliyet artışlarının kaçınılmaz olarak tüketici fiyatlarına yansıyacağını gösteriyor.
Özellikle enerji ve dizel maliyetlerinin ulaşım, tarım ve hayvancılık sektörlerine yayılması dikkat çekiyor. Buna karşın, perakende satışların Eylül ayında beklentilerin üzerinde, %0,8 artması tüketimin hala güçlü olduğunu kanıtlıyor.
Dolayısıyla talep canlı kalırken fiyat baskısının sürmesi, Fed’in manevra alanını daraltıyor. Ancak Fed yetkilileri ve Citigroup, faiz artırımı konusunda temkinli davranarak Aralık ayına kadar bekleme eğiliminde.
Küresel Piyasalar ve Yapay Zeka Balonu
Nasdaq’ta %1,9 ve S&P 500’de %1,1 oranındaki düşüşlerin ardından satış dalgası Asya piyasalarına sıçradı. Özellikle Güney Kore %8, Japonya ise %5 oranında değer kaybetti.
Selçuk Geçer’e göre piyasa artık sadece yapay zeka hisselerinin pahalılığını değil, finansman maliyetlerini sorguluyor. Yüksek faiz ortamında veri merkezleri ve enerji altyapısı gibi dev yatırımların nasıl finanse edileceği büyük bir soru işareti.
Altın ve Petrol Fiyatlarındaki Hareketlilik
altın fiyatları, tahvil getirilerinin gerilemesiyle ons başına 4.150 dolar seviyesini aşarken, gram altın yaklaşık 6.600 lira seviyesine yükseldi. Analiste göre altın için sadece enflasyon verisi değil, tahvil getirilerinin tepkisi daha belirleyici oluyor.
Öte yandan Brent petrol fiyatları 105 dolar seviyesinde seyrediyor. ABD ve IEA’nın piyasaya 400 milyon varilin üzerinde rezerv sürme planına rağmen, Ukrayna’nın Rus rafinerilerine yönelik saldırıları arz güvenliğini tehdit ederek fiyatları yukarıda tutuyor.
Türkiye’nin Bütçe Açığı ve Faiz Sarmalı
Türkiye tarafında Eylül ayı bütçe açığının 532 milyar lira ile yılın en yüksek seviyesine ulaştığı görülüyor. Ancak asıl kritik nokta, ilk 9 ayda ödenen toplam 2 trilyon 251 milyar lira tutarındaki faiz giderleri.
Selçuk Geçer’e göre toplanan her 100 liralık verginin yaklaşık 22 lirası doğrudan faiz ödemelerine gidiyor.
Analist, bu durumun yanlış para politikaları ve Kur Korumalı Mevduat (KKM) sisteminin yarattığı maliyetlerin bir sonucu olduğunu savunuyor. KKM’nin ek maliyetinin 60 milyar dolar olduğunu belirten Geçer, bu borçların yüksek faizlerle çevrildiğini vurguluyor.
Ekonomik Riskler ve TCMB Beklentileri
Hazine’nin borçlanma maliyetleri artarken, borç vadelerinin 65 aydan 34 aya düşmesi piyasadaki güven kaybını gösteriyor. Ayrıca, bütçedeki faiz dışı fazlanın erimeye başlaması, Türkiye’yi daha fazla borçlanmaya zorlayan bir kısır döngüye sokuyor.
Bu tabloda, 22 Ekim’deki Merkez Bankası toplantısı kritik önem taşıyor. Bloomberg HT anketine göre kurumların çoğu politika faizinin %37’den %36’ya indirilmesini bekliyor.
Ancak Selçuk Geçer’e göre; ABD’de enflasyon yükselirken ve petrol fiyatları üç haneli rakamlardayken faiz indirimi yapmak, kur riskini ciddi şekilde artırabilir.