Merkez Bankası rezervlerinde yaşanan sert düşüş ve ekonomik güven kaybı, Selçuk Geçer tarafından kritik verilerle analiz edildi. Analiste göre, rezervlerdeki erime beraberinde ciddi bir kur şoku riskini getiriyor.
Merkez Bankası Rezervleri ve Kur Şoku Riski
Selçuk Geçer, TCMB rezervlerindeki son tabloya dikkat çekiyor. Brüt rezervler bir haftada 6.9 milyar dolar azalarak 162.2 milyar dolara geriledi. Net rezervler ise 42.9 milyar dolar seviyesinde bulunuyor.
Özellikle swap hariç net rezervlerdeki durum daha kritik görünüyor. Bu kalem 30.8 milyar dolara indi. Analiste göre, iki haftalık süreçte swap hariç net rezervlerde yaklaşık 13,5 milyar dolarlık bir kayıp yaşandı.
Geçer, rezervlerin erimesinin yabancı yatırımcı için temel bir güven göstergesi olduğunu belirtiyor. Dolayısıyla, rezervler düşerken faizler yüksek olsa bile yatırımcılar olası bir kur şokuna karşı ülkeden kaçma eğilimi gösterebilir.
Ekonomik Güven ve Büyüme Sorunları
Ekonomik güven endeksinin 101.3’ten 97.3’e düşmesi, piyasadaki karamsarlığı derinleştiriyor. Analiste göre vatandaş, şirketler ve üreticiler ekonominin gidişatına güvenmiyor.
Bu durumun tüketim alışkanlıklarını etkilediğini belirten Geçer, parası olanın harcamayı kestiğini savunuyor. Öte yandan, parası olmayanların ayakta kalmak için daha fazla borçlandığını vurguluyor.
Türkiye’nin mevcut büyüme modelini “obez büyüme” olarak tanımlayan analist, bu büyümenin tüketim odaklı olduğunu söylüyor. Ancak istihdam ve üretim yaratan gerçek büyümenin ciddi olumsuz etkiler altında olduğunu ifade ediyor.
Fon Krizi ve Yatırımcı Ödemeleri
Para politikalarının tek başına yeterli olmadığını savunan Geçer, denetim eksikliğinin fon krizini tetiklediğini belirtiyor. Bu krizin bedelini, fonda parası olmayan vatandaşların bile ödeyeceğini öngörüyor.
Fonlarla ilgili ödeme sürecinde bazı somut adımlar atıldı. Olağanüstü tasfiye kapsamındaki 7 fonda 235.705 yatırımcıya 29.3 milyar liralık ara ödeme yapıldı.
Buna ek olarak, olağan tasfiye kapsamındaki 63.759 yatırımcıya 68 milyar lira ödendi. Toplamda yaklaşık 299.000 yatırımcıya 100 milyara yakın ödeme yapılmış oldu. Ancak analiste göre, kalan paranın ne zaman ödeneceği hala belirsiz.
Elektrik Sübvansiyonları ve Turizm Gelirleri
EPDK’nın 2027 yılı için sübvansiyonları düşürmesi, milyonlarca konut abonesini etkileyecek. Aylık ortalama 250 kW saat tüketim sınırı geçildiğinde indirim hakkı kaybediliyor.
Bu karar yaklaşık 6,5 milyon konut abonesini, dolayısıyla 20-30 milyon insanı doğrudan etkiliyor. Özellikle 2026 yılındaki kullanımların da hesaba katılacak olması, vatandaşın maliyetlerini artıracak.
Turizm tarafında ise gelirler 3. çeyrekte %5 artarak 25.5 milyar dolara çıktı. Ancak Selçuk Geçer, ziyaretçi sayısının %1.6 azalarak 23.255.000 kişiye gerilediğine dikkat çekiyor.
Analiste göre, daha az turistten daha fazla para kazanmak kısa vadeli bir başarıdır ancak yüksek fiyatlar nedeniyle turistlerin Türkiye yerine İspanya veya Yunanistan’ı tercih etmesi uzun vadeli bir kayıptır.
Bankacılık Sektöründe Kredi Riskleri
Bankacılık sektörünün 9 aylık net karı 780.9 milyar liraya ulaşırken, kredi hacmi 8 trilyon liraya çıktı. Ancak bu karlılığın arkasında ciddi riskler yatıyor.
Takipteki kredi oranlarının %3.05’e yükselmesi ve sermaye yeterlilik oranlarındaki gerileme dikkat çekici. Analiste göre, vatandaş ve şirketler kredilerini çeviremezse bugünkü karlar yarın kredi zararına dönüşebilir.
Sonuç olarak, Dolar fiyatlarının 50 liraya dayandığı ve petrolün 117 dolar civarında olduğu bu ortamda, rezervlerdeki düşüşün devam edip etmeyeceği piyasanın yönünü belirleyecektir.