Yurt içinde tüketim harcamaları sert bir düşüş yaşarken, Barış Soydan güncel veriler ışığında borsa performansını ve küresel piyasalardaki gelişmeleri değerlendirdi.
Tüketim Harcamaları ve Fon Krizi
Analiste göre yüksek faiz oranları ve altın fiyatlarındaki düşüş yurt içinde durgunluğu derinleştirdi. Özellikle fon dolandırıcılığı olaylarının eklenmesiyle harcamalar iyice azaldı.
Eylül ayının başına kıyasla kartlı harcamalarda reel olarak %10 civarında bir düşüş gözlemleniyor. Bu hesaplama, geçen ayın enflasyon beklentisi olan %2,5 üzerinden yapılıyor.
Fonlarda yaşanan belirsizlikler nedeniyle binlerce yatırımcının parası askıda kaldı. Cuma günü yapılan 250.000 TL’lik ödemeler yetersiz kaldı. Kalan tutarların ne zaman ödeneceğine dair net bir bilgi bulunmuyor.
Otomobil ve Gayrimenkul Piyasası
Kredi kısıtları ve yüksek faizler insanları bekleme moduna soktu. Bu durum reel düşüşlerin nominal düşüşlere evrilmesine yol açtı.
Karda verilerine göre Ekim ayında ikinci el otomobil fiyatları ortalama %1,99 düştü. Son 12 aylık süreçte ise nominal düşüş %9,52 seviyesine ulaştı.
Barış Soydan, mevcut koşullarda nominal düşüşlerin süreceğini öngörüyor. Dolayısıyla ikinci el araç veya konut almak isteyenlerin acele etmemesi gerektiğini savunuyor.
Yatırım Fonları ve Döviz Talebi
Fonlara olan güvenin zayıflamasıyla Eylül başından geçtiğimiz haftaya kadar fonlardan 1 trilyon liralık çıkış yaşandı. Bu erimenin yarısından fazlası serbest fonlarda görüldü.
Para piyasası fonlarından ise toplamda 370 milyar lira, yani yaklaşık 8,8 milyar dolar çıkış oldu. Bu paranın önemli bir kısmının döviz mevduatlarına yöneldiği görülüyor.
Merkez Bankası’nın swap hariç rezervleri geçtiğimiz hafta 2,7 milyar dolar azaldı. Toplam rezerv erimesi ise 8,8 milyar dolar olarak kaydedildi.
Ekonomi yönetiminin, mevduat ve altın fonlarındaki %17,5’lik stopaj vergisini %10 ile %15 arasına indirmeyi planladığına dair iddialar mevcut.
Küresel Gelişmeler ve Değerli Metaller
Petrol fiyatlarındaki sert düşüş, değerli metalleri ve borsaları olumlu etkiledi. Petrolün %7’den fazla değer kaybetmesi, enflasyon baskısını azalttığı için altın ve gümüş fiyatlarını yukarı taşıdı.
İran’ın ABD ile görüşmeler için yetki vermesi ve Hürmüz Boğazı’nın açılma ihtimali piyasalara nefes aldırdı. Bu gelişmeyle altın %2,5 artarak 3.970 dolar seviyesine yaklaştı. gümüş ise %4,4 yükselerek 51 doların üzerine çıktı.
ABD Seçimleri ve Debasement Trade
Analist, ABD’deki ara seçimlerin kritik olduğunu belirtiyor. Temsilciler Meclisi’nin Demokratlara geçmesi durumunda Trump’ın yetkilerinin kısıtlanabileceğini savunuyor.
Ancak Karsten Mecke’nin görüşlerine paralel olarak, yönetim değişse bile ABD’nin maliye politikalarının değişmeyeceği öngörülüyor. Amerika’nın yüksek borç yükü uzun vadede altın fiyatlarını desteklemeye devam edebilir.
Borsa İstanbul ve Şirket Analizleri
Petrol fiyatlarındaki düşüş ve Bank of America’nın 4 milyar liralık alımları borsa endeksini yukarı taşıdı. Endeks günü %1,88 artışla 10.961 seviyesinden kapattı.
Özellikle havacılık sektöründe güçlü alımlar görüldü. Türk Hava Yolları %7,76, Pegasus Hava Yolları ise %6,26 oranında değer kazandı. Bankacılık endeksi ise %4,24 yükseliş kaydetti.
Sonuç olarak, yarın açıklanacak enflasyon verisi ve stopaj indirimi iddiaları piyasanın yönünü belirleyecek. Borsada 10.850 seviyesinin üzerinde kalıcılık, yeni bir yükseliş dalgası için kritik önem taşıyor.