Türkiye ekonomisinde mal piyasalarında yaşanan durgunluk derinleşirken, Barış Soydan güncel veriler ışığında reel sektördeki daralmayı ve yatırım araçlarındaki son durumu değerlendirdi.
Gayrimenkul ve Otomobil Piyasasında Reel Düşüş
Barış Soydan’a göre, ikinci el otomobil fiyatları Temmuz ayında reel olarak %1,5 oranında geriledi. Bu düşüş sadece tek bir ay ile sınırlı değil; önceki aylarda da benzer bir erime gözlemleniyor. Özellikle birinci el satışların %25 oranında daralması, piyasadaki durgunluğun temel nedeni olarak öne çıkıyor. İkinci el satışlarında ise %7 ile %8 arasında bir daralma yaşandığı tahmin ediliyor.
Benzer bir tablo konut piyasasında da mevcut. Temmuz ayında konut satışları %17 oranında daraldı. Endeksa verilerine göre, konut fiyatları yıllık bazda reel olarak %6,6 geriledi. Haziran ayındaki %1,9’luk artış, enflasyonun altında kaldığı için aslında reel bir düşüş anlamına geliyor.
Sıkı Para Politikası ve Arz-Talep Dengesi
Analiste göre bu durgunluğun ana kaynağı, Merkez Bankası’nın uyguladığı sıkı para politikasıdır. Yüksek faiz ortamı, tüketicilerin konut veya otomobil almak yerine mevduat faizini tercih etmesine neden oluyor. Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan’ın sıkı duruş mesajları, bu sürecin bir süre daha devam edeceğini gösteriyor.
Konut tarafında kritik bir risk ortaya çıkmış durumda. Bina inşaatları Haziran ayında geçen yıla göre %7,5 küçüldü. Normal şartlarda arzın azalması fiyatları yükseltir ancak talep çok daha sert daraldığı için kısa vadede fiyat artışı beklenmiyor.
Paraya sıkışan şirketlerin gayrimenkullerini satışa çıkarması, piyasadaki talep daralmasını daha da derinleştiriyor.
Özellikle Yıldız Holding gibi büyük yapıların borç ödemeleri için gayrimenkul satmaya çalışması, reel sektörün yaşadığı finansman sıkıntısını kanıtlıyor.
Enflasyon Baskısı ve Havacılık Sektörü
Enflasyonun düşmemesinin arkasında sebze fiyatlarındaki aşırı artışlar yatıyor. Sebze enflasyonu %82 seviyesine ulaşarak manşet enflasyonun neredeyse üç katına çıktı. Ayrıca petrol fiyatlarının 90 dolar civarında seyretmesi, yurt içinde akaryakıt zamlarını tetikliyor.
Bu durum havacılık sektörünü doğrudan etkiliyor. Barış Soydan, Pegasus Hava Yolları şirketinin ikinci çeyrekte karının %602 daraldığını ve 12 milyar 52 milyon lira zarar açıkladığını belirtti. Petrol fiyatları yüksek kaldığı sürece havacılık şirketlerinin zorlanacağı öngörülüyor.
Mevduat Faizleri ve Döviz Beklentileri
Yüksek faizler reel sektörü zorlasa da tasarruf sahipleri için avantaj sağlıyor. Mevduat faizleri bankalarda %40’ın üzerinde seyrediyor. Örneğin Ziraat Bankası %41,5, İş Bankası ise %40,50 oran sunuyor.
Öte yandan, dolar kurunda büyük bir sıçrama beklenmiyor. Piyasa katılımcıları anketine göre yıl sonu dolar beklentisi 51,66 TL, 12 ay sonrası için ise 57,43 TL seviyesinde. Şu anki piyasa koşullarında doların mevduat faizi karşısında düşük getiri sunduğu görülüyor.
Küresel Piyasalar ve Değerli Metaller
ABD’de Temmuz ayı perakende satışlarının %0,6 daralması, Fed’in Eylül ayında faiz artırmayacağı beklentisini güçlendirdi. Bu durum altın fiyatlarını destekleyerek ons altını yeniden 4.400 dolar seviyesine taşıdı. gümüş ise %1,40 değer kazanarak 65,5 dolara yükseldi.
Bakır fiyatlarında ise Trump’ın gümrük vergisi koyabileceği beklentisi hakim. Ancak bu durumun realize olup olmayacağı henüz kesin değil. ABD borsalarında ise S&P 500 endeksi 7.816 puan ile tüm zamanların en yüksek seviyesini gördü. Özellikle yapay zeka odaklı şirketlerin halka arz beklentileri boğa piyasasını besliyor.
Borsa İstanbul Analizi ve Stratejiler
borsa tarafında meclisin tatile girmesiyle siyasi risk algısının azalması, endeksi 14.000 puan üzerine taşıdı. Güncel durumda destek seviyesi 14.500, direnç ise 14.250 olarak takip ediliyor.
Sektörel bazda Tüpraş güçlü bilançosuyla %4,55 yükselerek dikkat çekti. Bu yükseliş aynı zamanda Koç Holding’i de yukarı taşıdı. Ancak genel işlem hacminin sınırlı olması, endeksin çok sert yukarı gitmesini zorlaştırıyor.
Sonuç olarak, Merkez Bankası’nın faiz indirim takvimi ve ABD’den gelecek enflasyon verileri, önümüzdeki dönemin yönünü belirleyecek temel unsurlar olacaktır.