Yatırım dünyasında finansal okuryazarlığın önemini vurgulayan Mert Başaran, farklı varlık sınıflarının uzun vadeli getirilerini ve risklerini değerlendirdi.
Dolar Bir Yatırım Aracı mıdır?
Analiste göre Dolar bir yatırım aracı değildir. Aksine, uzun vadede paranın reel değerini eritir. 2018 yılından bu yana kurun 10 kat arttığını ancak gıda gibi temel kalemlerin 30 kat arttığını belirten Başaran, paranın aslında üçte birinin eridiğini savunuyor.
Buna karşın, dolar bazlı getiri arayanlar için Eurobond seçeneğini öneriyor. Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası veya çeşitli şirketlerin ihraç ettiği Eurobondların yıllık %6 ile %10 arasında getiri sağlayabildiğini ifade ediyor. Bu araçların 3 yıldan 30 yıla kadar farklı vadeleri bulunmaktadır.
Öte yandan, dolarla para kazanmanın tek yolunun devalüasyonları önceden öngörmek olduğunu söylüyor. Ancak erken girildiğinde enflasyon karşısında ciddi kayıplar yaşandığını vurguluyor. Başaran’a göre, son 6-7 yılın kaybını telafi etmek için kurun 110 lira seviyesine çıkması gerekir.
Altın Yatırımı ve Getiri Potansiyeli
Altın için dolar bazında 50 yıllık ortalama getirinin %8 ile %10 arasında olduğunu belirten analist, bu varlığı “sütlü kahveye” benzetiyor. Çünkü altın hem dolar kurundan hem de ons fiyatından beslenmektedir.
Özellikle 2000’li yıllardan bu yana altının yaklaşık 20 kat değer kazandığını hatırlatıyor. Ancak altının her zaman kazandırmadığını, 2011 yılındaki sert düşüşleri örnek gösteriyor. Benzer şekilde, 5.600 seviyelerinden 4.000 seviyelerine gerileyerek %28 civarında kayıp yaşatabildiğini ekliyor.
Altını coşkuyla tepelerden almak yerine, kimsenin yüzüne bakmadığı yatay seyir dönemlerinde toplamak gerekir.
Borsa Stratejileri ve Endeks Fonları
Türk borsa piyasasının dönemsel patlamalar yaptığını ancak uzun vadede her zaman yüksek getiri sağlamadığını savunuyor. Bu nedenle yatırımcıların 4-5 yıllık orta vadeli döngüleri takip etmesi gerektiğini belirtiyor.
Bireysel hisse seçiminin riskli olduğunu vurgulayan Başaran, spekülatif hisseler yerine endeks fonlarını öneriyor. Özellikle BIST 30 veya temettü fonlarının daha rasyonel olduğunu ifade ediyor. Analiste göre, endeksten daha fazla düşen bir hisse senedi, yanlış seçim yapıldığının göstergesidir.
Amerikan borsaları tarafında ise S&P 500 ve Nasdaq’ın dolar bazlı yıllık ortalama %8 ile %10 getiri sağladığını belirtiyor. Ancak piyasaların şu an şişmiş olabileceğini ve bazen “malsız kalmanın” da bir strateji olduğunu ekliyor.
Gayrimenkul ve Kira Çarpanı Analizi
Ev yatırımlarını ikiye ayıran Mert Başaran, kentsel dönüşüm potansiyeli olan ve arsa payı yüksek evlerin en yüksek getiriyi sunduğunu savunuyor. Özellikle “çöp ev” olarak nitelendirilen bakımsız yapıların, dönüşüm sonrası ciddi prim yapabileceğini belirtiyor.
Kira getirisi odaklı yatırımcılar için ise küçük evlerin (1+0 veya 1+1) daha avantajlı olduğunu söylüyor. Bu tip evlerin kira çarpanının daha düşük olduğunu ve kiracı sirkülasyonunun hızlı olması nedeniyle yönetimin daha kolay olduğunu ifade ediyor.
Son olarak, yurt dışı gayrimenkul yatırımlarını kesinlikle tavsiye etmiyor. Yerel bir emlakçı desteği olmadan bu sürecin büyük riskler taşıdığını ve yönetimsel sorunların ciddi boyutlara ulaşabileceğini vurguluyor.
Sonuç olarak, yatırımcıların küçük miktarlarla biriktirme yapıp, bu karları zamanla arsa veya konut gibi somut varlıklara aktarmaları gerektiğini savunuyor.