Merkez Bankası’nın faiz indirimi ve piyasalardaki fon krizi derinleşirken, Barış Soydan güncel ekonomik veriler ışığında piyasaların yönünü ve riskleri değerlendirdi.
TCMB Faiz Kararı ve Reel Faiz Dengesi
Merkez Bankası, politika faizini beklentilerle paralel şekilde 100 baz puan indirerek %37’den %36 seviyesine çekti. Analiste göre, bu indirime rağmen piyasada hala sınırlı da olsa pozitif reel faiz söz konusu. Mevduat ve para piyasası fonlarının vergi sonrası getirileri, mevcut enflasyon oranının üzerinde seyrediyor.
Ancak Barış Soydan, 2021 yılındaki negatif reel faiz deneyine dikkat çekiyor. O dönemde faizlerin enflasyonun çok altına inmesi, yatırımcıların TL’den kaçarak Dolar varlıklarına yönelmesine ve kurun patlamasına neden olmuştu. Eğer TCMB indirimlere devam ederken enflasyon düşmezse, piyasaların yeniden negatif reel faiz bölgesine girme riski bulunuyor.
Ekonomik Durgunluk ve Tüketici Güveni
2023 seçimleri sonrası uygulanan yüksek faiz politikası, ekonomide belirgin bir durgunluk yarattı. Özellikle Eylül ayında tüketici güveninin %7.7 oranında düşmesi, son yılların en sert gerilemesi olarak kaydedildi. Bu durum konut ve otomobil satışlarındaki düşüşlerle de destekleniyor.
Soydan’a göre, tek bir faiz indirimiyle reel sektördeki bu durgunluğun sona ermesi beklenmiyor. Bu ortamda şirketlerin borç ödeme kapasitelerinin zorlanması doğal bir sonuçtur. Özellikle özel sektör tahvillerine yatırım yapan fonların dikkatli olması gerektiği vurgulanıyor.
Şirket Tahvilleri ve Vestel Örneği
Ekonomik daralma ve fon krizi, bazı şirketlerin temerrüt riskini artırdı. Tarfin ve Alnus Yatırım’ın bonolarını ödeyemeyeceğini duyurması, tahvil yatırımcıları için olumsuz bir gelişme olarak nitelendiriliyor.
Öte yandan Vestel Elektronik, fon kriziyle doğrudan ilgili olmasa da yüksek maliyetler ve faiz ortamı nedeniyle zorlanıyor. Şirketin 500 milyon dolarlık euro bond ödemesi için yatırımcılarına iki seçenek sunduğu belirtiliyor:
- %45 kesinti ile ödeme almak.
- Daha düşük faizle 2035 yılına kadar beklemek.
Küresel Riskler ve Euro’daki Baskı
Küresel piyasalarda Fransa’daki borç krizi Euro üzerinde baskı oluşturuyor. Fransız devlet tahvilleri ile Alman tahvilleri arasındaki fark 15 yılın zirvesine ulaştı. Moody’s’in Fransa’nın kredi notunu kırma ihtimali, Euro’nun dolar karşısında değer kaybını derinleştirebilir.
Petrol fiyatlarının 112 dolara yükselmesi, küresel enflasyon şoku riskini beraberinde getiriyor. Bu durum, merkez bankalarının yeniden faiz artırımına gitme ihtimalini güçlendiriyor.
Bu enerji şoku, altın ve gümüş fiyatlarında sert düşüşlere yol açtı. Ons altın %2,5 değer kaybederek 4.035 dolar seviyelerine kadar geriledi. Gümüş ise %5,5’lik bir düşüşle 54,70 dolara indi.
Borsa İstanbul ve Fon Krizi Etkisi
Borsa İstanbul, hem küresel satışlar hem de iç piyasadaki fon krizi nedeniyle yeni haftaya sert bir düşüşle başladı. Endeks, gün içinde %3,08 değer kaybederek 11.220 puandan kapandı. İşlem hacmi ise 136 milyar liraya kadar gerileyerek yılın en düşük seviyelerini gördü.
Analiste göre piyasanın ana odak noktası faiz kararı değil, tasfiye edilecek fonların yaratacağı satış baskısıdır. Özellikle BIST 30 hisselerinin de bu fonların içinde yer alması ve bazı aracı kurumların işlemlerinin durdurulması, panik satışlarını tetikliyor.
Teknik Seviyeler ve Beklentiler
Borsa İstanbul’da dolar bazlı 230 dolar desteği kırılmış durumda. Barış Soydan’a göre, aşağıda takip edilmesi gereken kritik destek seviyeleri şunlardır:
- TL bazlı destek: 11.150 puan.
- Dolar bazlı destek: 220 dolar (Güncel kurla yaklaşık 10.190 puan).
Sonuç olarak, fon krizinin yarattığı belirsizlik ve küresel jeopolitik riskler, piyasalarda volatiliteyi artırmaya devam edebilir.