Ekonomi yönetimi ve Orta Vadeli Program’ın (OVP) gerçekçiliğini sorgulayan Prof. Dr. Emre Alkin, piyasalardaki mevcut durumun bilimsel etik ve rasyonel planlama ile örtüşmediğini belirtti.
OVP Varsayımları ve Petrol Fiyatı Riski
Prof. Dr. Emre Alkin’e göre, OVP’deki hedeflerin ulaşılabilirliği, kontrol dışı parametrelerin yanlış tahmin edilmesine dayanıyor. Özellikle Brent petrol fiyatlarının 70-75 dolar seviyelerine düşeceği varsayımı gerçekçilikten uzak görünüyor.
Analist, petrol fiyatlarının halihazırda 100 dolar seviyelerini test ettiğini hatırlatıyor. Ayrıca Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol’un 2028 yılına kadar fiyatların 85-95 dolar aralığında seyredeceği öngörüsüne dikkat çekiyor.
Alkin, faiz artırımlarının petrol fiyatlarını düşürmeyeceğini vurguluyor. Dolayısıyla, dışsal şokların hesaba katılmadığı bir plan üzerinden faiz indirimi fırsatı yaratılmaya çalışılmasının hatalı olduğunu savunuyor.
Enflasyon Hedefleri ve Büyüme Senaryosu
OVP’de yer alan enflasyon ve büyüme hedeflerinin birbiriyle çeliştiğini belirten Alkin, %21 enflasyon hedefiyle %4.2’lik büyüme beklentisinin parametreler açısından tutarsız olduğunu ifade ediyor.
Türkiye için sağlıklı büyüme hızının %5 olduğunu ancak enflasyonun %32’lerden %9’a indirilmeye çalışıldığı bir ortamda bu senaryonun mantıklı olmadığını savunuyor. Analiste göre bu tablo, 2028 seçimleri öncesinde oluşturulmuş siyasi bir doküman niteliği taşıyor.
Prof. Dr. Emre Alkin, bilimde “inşallah” kavramının olmadığını belirterek, OVP’ye göre mali tablo yapanların 2026 sonuna kadar beklemesi gerektiğini öneriyor.
Merkez Bankası ve Faiz İndirimi Beklentisi
Merkez Bankası’nın normalleşme mesajları ve faiz indirimi sinyalleri hakkında konuşan Alkin, bu durumun ekonomik verilerden ziyade siyasi baskılarla ilgili olduğunu öne sürüyor.
Analiste göre, mevcut ekonomik koşullar altında faiz indirimi yapmak için hiçbir rasyonel sebep bulunmuyor. Ancak siyasi mekanizmanın, seçimlere doğru ekonomiyi toparlama isteğiyle vaktinden önce adım atabileceğini öngörüyor.
Buna karşın, temel veriler düzelmeden yapılacak bir indirimin Merkez Bankası’nın meseleye hakimiyeti konusundaki soru işaretlerini artıracağını ve carry trade işlemlerini sıkıntıya sokacağını belirtiyor.
Liberalizm ve Serbest Piyasa Eleştirisi
Dünyada ve Türkiye’de serbest piyasa mantığının terk edildiğini savunan Alkin, sürekli müdahalelerin liberal demokrasiyi zayıflattığını ifade ediyor. Özellikle EPDK’nın tavan fiyat uygulamaları gibi müdahalelerin serbest piyasa tanımına aykırı olduğunu vurguluyor.
Analist, yapay zekanın bu süreci hızlandıracağını ve karar alıcıların dikte ettiği bir sistemin önünü açacağını savunuyor. Bu durumun bireyin özgür iradesini devre dışı bıraktığını ekliyor.
Kamu Bütçesi ve Gelecek Öngörüleri
Kamu maliyesindeki giderlerin sürdürülebilir olmadığını belirten Alkin, enflasyon ile mücadelede mevcut reçetenin yetersiz olduğunu savunuyor. Faiz dışı fazla yaratma çabasının, aslında vatandaşa verilmesi gereken hizmetlerin kısılarak faiz ödemelerine aktarılmasıyla gerçekleştiğini iddia ediyor.
Analist, 2029 yılında faiz ödemelerinin 5.2 milyar dolar olacağı öngörüsünün iyimser olduğunu ve bu rakamın 6 milyar doları geçebileceğini öngörüyor.
Sonuç olarak Prof. Dr. Emre Alkin, rasyonel bir reçeteye dönülmediği takdirde tek hane enflasyon hedefinin 2029’dan çok daha sonraya sarkacağını ve büyümenin feda edilebileceğini öngörüyor.