Türkiye’nin dolar bazında pahalı bir ülke haline gelmesi ve küresel piyasalardaki hareketlilik, Barış Soydan tarafından detaylıca analiz edildi.
Türkiye’de Dolar Bazlı Fiyat Artışları
İstanbul’daki restoran fiyatlarının dolar bazında son 10 yılda %100 arttığı görülüyor. Deutsche Bank verilerine göre İstanbul, restoran fiyatlarının dolar bazında en çok yükseldiği dünyadaki 4. kent konumunda. Ancak bu durum sadece hizmet sektörüyle sınırlı değil.
Teknolojik ürünler, özellikle iPhone fiyatları Türkiye’de dünya genelindeki en yüksek seviyelerde seyrediyor. Konut piyasasında da benzer bir tablo hakim. Alahattin Aktaş’ın hesaplamalarına göre, 2012-2026 yılları arasında konut fiyatları dolar bazında ortalama %70 oranında arttı.
Kur Politikası ve Reel Değerlenme
Barış Soydan’a göre bu pahalılığın temel nedeni, son üç yıldır uygulanan kur politikasıdır. Doların enflasyondan daha az artması, Türk lirasının reel olarak değerlenmesine yol açtı. JP Morgan’ın analizine göre, iş gücü maliyetleri arındırıldığında TL şu an %30 daha pahalı.
Ekonomi yönetiminin bu politikayı en az seçimlere kadar sürdüreceği öngörülüyor. Hakan Kara’nın da belirttiği üzere, kur politikasında bir değişim beklenmiyor. Özellikle bu hafta açıklanan 250 milyar liralık yeni paket, mevcut stratejinin devam edeceğinin bir işareti olarak yorumlanıyor.
Analiste göre önümüzdeki dönemde şu dört temel yapı korunacak:
- TL faizinin enflasyon üzerinde kalması.
- Enflasyonun kur artışının üzerinde seyretmesi.
- Merkez Bankası’nın döviz piyasasına her iki yönde müdahale etmesi.
- Toplam kredi büyümesine getirilen sınırların devam etmesi.
Seçim Ekonomisi ve Zamanlaması
Birçok yatırımcıyı endişelendiren seçim ekonomisinin ne zaman başlayacağı konusu kritik önem taşıyor. Seçimlerin resmi tarihi Haziran 2028 olsa da, sürecin 2027 sonunda veya 2028 baharında gerçekleşmesi muhtemel.
Genellikle seçim ekonomileri 6 ila 12 ay öncesinden başlar. Dolayısıyla, 2027 sonuna kadar bu yönde bir hareketlenme beklenmiyor. Ayrıca, kıran kırana bir rekabet olmazsa, geçmişteki gibi trilyonlarca liralık kredi paketlerinin açıldığı bir senaryonun gerçekleşmeyeceği düşünülüyor.
Altın ve Gümüşte Kısa-Uzun Vade Çatışması
Kısa vadede altın ve gümüş fiyatları, ABD ile İran arasındaki gerilimlere ve petrol fiyatlarına bağlı hareket ediyor. Petrolün 85-86 dolar seviyelerine çıkması, ABD’de enflasyon endişelerini tetikleyerek Fed’in faiz artırım ihtimalini güçlendirdi.
Bu durum kısa vadeli bir baskı oluştursa da uzun vadeli dinamikler farklıdır. ABD’nin 40 trilyon dolara koşan borcu ve merkez bankalarının rezervlerinde dolar payını azaltması, altını destekleyen temel unsurlardır. Kısa vadeli korkular arttığında ons altın düşerken, uzun vadeli beklentiler yükselişi destekliyor.
Türkiye’deki toplam altın servetinin 560 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor. Savaş sonrası yaşanan düşüşle birlikte, yastık altındaki bireysel servetin yaklaşık 100 milyar dolar eridiği hesaplanıyor.
ABD Borsaları ve Sektörel Rotasyon
Amerikan borsalarında teknoloji hisselerinden diğer sektörlere doğru bir rotasyon gözlemleniyor. Özellikle çip şirketleri, iyi bilançolara rağmen fiyatların önceden dolmuş olması nedeniyle baskılanıyor. TSMC örneğinde görüldüğü gibi, beklentiler aşılsa da rasyoların yüksekliği nedeniyle hisse fiyatı düşebiliyor.
Öte yandan, sağlık ve temel tüketici ürünleri gibi geride kalmış sektörlerde %2’nin üzerinde yükselişler görülüyor. SpaceX tarafında ise değerlemenin %80’inin Grok yapay zekasına dayalı bir balon oluşturduğu, ancak uzay işlerinin büyümesiyle tekrar yükseliş potansiyeli olduğu belirtiliyor.
Borsa İstanbul ve Bankacılık Analizi
Borsa İstanbul’da sanayi endeksi pozitif ayrışırken, bankacılık endeksi tarafında negatif bir seyir izlendi. Bank of America’nın (BOFA) Türk bankaları için tavsiyesini “Al”dan “Nötr”ye indirmesi ve hedef fiyatları aşağı çekmesi bu düşüşün ana nedeni oldu.
Borsada bugün hacimli yükselenler arasında Tüpraş, Ereğli ve Koç Holding öne çıkarken; Saat ve Saat halka arzının ilk gününde taban olması dikkat çekti. Yarın için endekste ilk destek 14.160, direnç ise 14.380 seviyelerinde bulunuyor.