Teknik analizde işlem hacminin rolünü değerlendiren Emrah Lafçı, fiyat hareketlerinin gerçekliğini teyit etmek için kullanılan Chaikin Osilatörü ve hacim göstergelerinin kritik detaylarını paylaştı.
Organize ve Tezgah Üstü Piyasa Farkı
Analiste göre hacim verilerinin anlamlı olabilmesi için enstrümanın organize bir borsada işlem görmesi gerekir. Borsa İstanbul, Nasdaq veya Viop gibi platformlarda hacimler resmi makamlarca açıklandığı için veriler nettir. Ancak tezgah üstü piyasalarda gerçek işlem hacmini görmek mümkün değildir.
Özellikle bankalar üzerinden yapılan işlemler veya opsiyon sözleşmeleri tezgah üstü piyasa kapsamına girer. Dolayısıyla, hacim göstergelerini kullanmadan önce takip edilen varlığın organize bir borsada işlem gördüğünden emin olunmalıdır.
Piyasa Yapısına Göre Hacim Yorumlama
Emrah Lafçı, işlem hacminin yorumlanmasının piyasanın çift taraflı veya tek taraflı olmasına göre değiştiğini belirtiyor. Viop ve Nasdaq gibi açığa satışın serbest olduğu çift taraflı piyasalarda, fiyatlar düşerken hacmin artması yeni satıcıların geldiğini ve düşüşün süreceğini gösterir.
Buna karşın BIST gibi tek taraflı piyasalarda durum farklıdır. Bu piyasalarda fiyatlar düşerken hacim genellikle sadece kırılım anında yükselir ve ardından kurur. Dolayısıyla BIST’te fiyat düşerken hacmin artmaması, düşüşün bittiği anlamına gelmez.
Ancak her iki piyasa türünde de ortak bir kural vardır: Fiyatlar yükselirken işlem hacmi bu yükselişe eşlik etmiyorsa, bu yükseliş sağlıklı değildir.
Chaikin Osilatörü ve Çalışma Mantığı
OBV göstergesinin basit varsayımlarını düzeltmek amacıyla geliştirilen Chaikin Osilatörü, kapanış fiyatını günün orta noktasıyla karşılaştırır. Bu yöntemle bir birikim dağıtım (BD) eğrisi oluşturulur. Analiste göre bu sistem, sadece kapanışa bakmak yerine gün içi fiyat hareketlerini de hesaba katar.
Osilatör, BD eğrisinin 3 günlük ve 10 günlük hareketli ortalamaları arasındaki farkı hesaplar. Bu yapı, standart hareketli ortalama kesişimlerine göre daha hızlı sinyal üretir. Çünkü kesişmeyi beklemek yerine, iki ortalama arasındaki mesafenin daralmasını takip eder.
Uyuşmazlıklar ve Stratejik Uygulama
Emrah Lafçı, göstergenin tepe ve dip noktalarından ziyade uyuşmazlıkların (divergence) takip edilmesini öneriyor. Fiyat yeni bir yüksek tepe yaparken osilatörin daha düşük bir tepe yapması, yükseliş trendinin zayıfladığını ve bir geri çekilmenin gelebileceğini gösterir.
Göstergeler her zaman mükemmel sonuç vermez; bu nedenle stop-loss kullanımı ve disiplinli bir oyun planı hayati önem taşır.
Analist, Nvidia grafiği üzerinden yaptığı canlı analizde, fiyatların yükselmesine rağmen Chaikin Osilatörü’nün düşüş eğiliminde olduğunu belirtti. Bu durum, hissede bir geri düzeltme ihtimalini artırmaktadır.
Gösterge Seçimi ve Risk Yönetimi
Piyasada binlerce gösterge olsa da analist, bunları trend takipçileri ve aşırı alım/satım (overbought/oversold) göstergeleri olarak ikiye ayırıyor. Trend takipçileri yatay piyasada hatalı sinyaller üretirken, aşırı alım/satım göstergeleri güçlü trendlerde yanıltıcı olabilir.
Sonuç olarak, portföyde her iki kategoriden 2-3 adet zamanın testinden geçmiş gösterge bulundurmak, zaafları örtmek açısından stratejik bir yaklaşımdır. Özellikle günlük grafiklerde hacim verileri daha güvenilir sonuçlar vermektedir.